Manastiri koje morate posetiti na Fruškoj gori

Fruška gora je naš najstariji nacionalni park i omiljeno izletište u Vojvodini. Pored prelepe prirode, poznata je i kao Srpska Sveta Gora, jer su brojni pravoslavni manastiri smešteni na njenim padinama.

Ovo je priča o fruškogorskim manastirima, važnom simbolu srpskog hodočašća i kulturne baštine.

Fruškogorski manastiri

Nekada je na Fruškoj gori bilo 35 srpskih manastira sagrađenih između 16. i 18. veka. Međutim, danas ih je ostalo samo 16 i svi se nalaze na području dužine 50 km i širine 10 km. Do njih možete stići za sat automobilom iz Beograda, odnosno za oko 30 minuta ako dolazite iz Novog Sada.

Manastire možete posetiti u sopstvenom aranžmanu ili u okviru jednodnevnih izleta iz Novog Sada i Beograda koje organizuju naše turističke agencije.

U toku jednog dana nemoguće je obići sve manastire na Fruškoj gori, a mi vam dajemo predlog za obilazak tri manastira.

Manastir Krušedol

Krušedol je jedan od najznačajnijih manastira i nalazi se na jugoistočnim obroncima Fruške gore, oko 8 km istočno od gradića Iriga. Okružen je parkom, a sigurno će vas zadiviti ulaz u manastirski kompleks, izgrađen u obliku crkve i okrečen crvenom bojom.

Manastir Krušedol je zadužbina Đorđa Brankovića, poslednjeg muškog člana dinastije Branković i srpskog despota. Osnovan je između 1509. i 1514. godine, uz pomoć majke Angeline, vlaškog vojvode Jovana Njagoja i ruskog kneza Vasilija III Ivanoviča.

Đorđe Branković se zamonašio početkom 1496. godine i dobio monaško ime Maksim, a despotsku titulu preuzeo je njegov mlađi brat Jovan. Manastir obuhvata dve celine: muški manastir posvećen Blagovestima, i ženski manastir posvećen prazniku Sretenja koji je podigla njegova majka, despotica Angelina.

Manastirski kompleks

Oko manastira se nalaze konaci. Crkva okrečena belom bojom nalazi se u sredini, okružena cvećem. Iznad crkvenih vrata na spoljnom zidu vide se ostaci velike freske iz 17. veka sa scenama Strašnog suda. Zvonik sagrađen 1726. godine nalazi se nasuprot ulaza u crkvu.

Manastir je više puta rušen i pljačkan. Poznat je po nekadašnjoj najbogatijoj riznici među fruškogorskim manastirima, impresivnom ikonostasu s ikonama i živopisnim freskama koje krase unutrašnjost crkve. Fotografisanje unutar crkve je zabranjeno.

Krušedol mauzolej

Možemo reći da je Krušedol mauzolej jer su u njemu sahranjeni Đorđe Branković i članovi njegove porodice: otac Despot Stefan, brat Jovan i majka Angelina, koju je Srpska pravoslavna crkva proglasila za svetiteljku (Prepodobna mati Angelina).

Pored njih, u manastiru se čuvaju mošti nekoliko značajnih ličnosti, kao što su patrijarh Arsenije III Čarnojević, patrijarh Arsenije IV Šakabente, vojvoda Stevan Šupljikac, kneginja Ljubica Obrenović (supruga kneza Miloša Obrenovića) i kralj Milan Obrenović.

U manastiru je jedno vreme boravio i naš poznati srpski pesnik Laza Kostić, tugujući zbog velike i neostvarene ljubavi prema lepoj Lenki Dunđerski.

Danas je Krušedol aktivan ženski manastir o kome brinu monahinje, a sve više privlači pažnju i hodočasnika i turista. U neposrednoj blizini manastira nalazi se restoran Krušedolka, idealno mesto da se napravi pauza za ručak i uživa u pogledu na Krušedol i obližnju prirodu.

Manastir Grgeteg  

Manastir je udaljen oko 5 km od Krušedola u istoimenom seocetu, okružen šumama i livadama.

Prema narodnom predanju, manastir i crkvu je osnovao despot Zmaj Ognjeni Vuk – despot Vuk Grgurević, 1471. godine za svog slepog oca. Nekoliko puta je uništavan i obnavljan, a poslednji put je porušen za vreme Drugog svetskog rata.

U 18. veku, stara kamena crkva Svetog Nikole zamenjena je novom u baroknom stilu. Nekada je ovaj manastir bio veoma bogat, posedovao je zemlju, oranice, vinograde, mlinove i vodenice.

Danas je Grgeteg ženski manastir. Belo okrečena manastirska kapija ukrašena je mozaičkim ikonama svetaca, što joj daje poseban izgled. Put vas vodi kroz park do glavnog ulaza i crkve koja je okružena konacima i privrednim objektima. Manastir je poznat po ikoni Trojeručici i ikonostasu koji je oslikao poznati srpski slikar Uroš Predić 1902. godine.

Fotografisanje unutar crkve nije dozvoljeno ni u ovom manastiru.

Manastir Novo Hopovo

Veruje se da je Novo Hopovo prva zadužbina despota Đorđa Brankovića, podignuta 1496-1502. Na mestu stare crkve, braća Marko i Lacko Jovšić podigla su sadašnju crkvu 1575-1576. godine. Zvonik je sagrađen sredinom 18. veka, s malom kapelom na spratu. Crkva je posvećena Svetom Nikoli. Sagrađena je od kamena i opeke u moravskom stilu, i okružena je konacima.

Impresivne freske u crkvi su iz 17. veka i na njima se nalaze figure svetaca, ratnika, kraljeva i razne scene iz Biblije, a najvažnija je freska „Pokolj vitlejemske dece”. Ikone na ikonostasu je 1770. godine naslikao Teodor Kračun, poznati srpski barokni slikar i ikonopisac.

Mošti Sv. Teodora Tirona

U 16.veku, u crkvu su prenete mošti rimskog vojskovođe, Svetog velikomučenika Teodora Tirona. To je najstarija relikvija koja se čuva na teritoriji Srbije i predstavlja najznačajnije blago manastira. Teodor Tiron je umro 306. godine nove ere zbog hrišćanske vere i poznat je kao prvi svetac-zaštitnik grada Venecije.

Ženski ruski manastir u Novom Hopovu

Od 17. veka, manastir Novo Hopovo imao je jaku vezu s manastirima Svete Gore, kao i s ruskim manastirima. Posle Prvog svetskog rata postao je ženski manastir u koji stižu ruske izbeglice i 62 monahinje iz manastira Lješka. Mati Jekaterina (nekadašnja ruska grofica Jevgenija Borisovna Jefimovska) bila je igumanija u manastiru od 1921. do 1925. i imala je veliku ulogu u obnavljaju ženskog monaštva u Srbiji. Njene mošti se nalaze pored ulaza u crkvu.

Iako je za vreme turske vladavine više puta rušen, manastir je bio duhovni i kulturni centar.
U 16. i 17. veku Hopovo je bilo druga rezidencija beogradsko-sremskih mitropolita, a postojale su monaška i slikarska škola u 18. veku.

Još jedna zanimljivost je da se u ovom manastiru zamonašio Dimitrije Obradović, poznat po monaškom imenu Dositej. Napustio je manastir nakon tri godine, posvetio se učenju i postao prvi i najznačajniji srpski pisac, prosvetitelj i reformator.

Za vreme Drugog svetskog rata uništeni su zvonik, freske, manastirska biblioteka i riznica.

Ako imate vremena, možete posetiti i manastir Staro Hopovo, koji je takođe podigao despot Đorđe Branković, a udaljen je dva kilometra od Novog Hopova.

Šta još možete videti u blizini Fruškogorskih manastira?

Nakon obilaska ova tri manastira, možete uživati u zelenilu i stazama Fruške gore, posetiti banju Vrdnik ili moderan spa centar, obići Vrdničku kulu ili provesti vikend u nekoj od mnogih vikendica.

Naš predlog je i da nastavite put ka Sremskim Karlovcima, baroknom gradiću poznatom po vinu, vinarijama i ukusnim jelima vojvođanske kuhinje.